Tijdens de laatste maand van het eerste jaar van een nieuwe legislatuur moeten in elke Vlaamse stad of gemeente meerjarenplannen opgemaakt worden. Recentelijk gebeurde dit in december 2025 voor de periode 2026-31. Ik heb deze plannen, voor wat de 14 Haspengouwse steden of gemeenten betreft, overlopen en geëvalueerd. Hierbij heb ik mij uitsluitend gefocust op de nieuwe plannen en projecten die op stapel staan en in de nabije toekomst mogelijks hun opwachting in het dorps- of stadsbeeld zullen maken. Ik laat de 14 gemeenten in alfabetische volgorde de revue passeren. De kans bestaat dat in mijn toekomstige blogs onder de hoofding “Haspengouw overleeft” slechts rekening gehouden wordt met dertien gemeenten … want Haspengouw incasseert rake klappen.
Algemeen
Haspengouw
22 januari 2026 250
Vermits in de monografie ‘Het Haspengouws kerkenlandschap’ (P. Diriken, Georeto, 2015) niet minder dan 171 kerken de revue passeren, zullen er in de ‘goede oude tijd’ ook een nagenoeg even groot aantal pastorieën geweest zijn: elke parochie had immers haar eigen pastoor, vaak bijgestaan door één of meerdere kapelaans! Na het Tweede Vaticaans Concilie (1962-65) is het aantal geestelijken fors gedaald en kwamen her en der pastorieën leeg te staan. Het merendeel bleef echter bewaard, werd gerestaureerd en kreeg een andere functie, o.a. een private woning of horeca. De voormalige pastorieën geven een getrouw beeld van de (neo)classicistische herenhuizen waarin de gegoede burgerij in de 19de eeuw woonde. Meerdere pastorieën zijn als monument beschermd of maken deel uit van een beschermd dorpsgezicht. Dit is o.m. het geval in het erfgoeddorp ’s Herenelderen (cfr. foto intro). Binnen het bestek van deze blog is het onbegonnen werk alle overlevende pastoorswoningen individueel te belichten. Daarom beperk ik mij noodgedwongen tot een twintigtal pastorieën op het Haspengouwse platteland, ingedeeld in enkele representatieve categorieën.
Haspengouw
17 december 2025 398
In het anders zo vredige taalgrensdorpje Rukkelingen-Loon ‘rommelt’ het sinds 2019. Toen werden er immers barsten vastgesteld in de gevels van enkele huizen. Inmiddels vertoont zowat één derde van het totale woningenbestand barsten en scheuren … en wie zal het herstel betalen? Volgens de plaatselijke bevolking en hun experten verstoort de nabije waterwinning van de Watergroep de stabiliteit van de ondergrond maar harde bewijzen voor verzakkingen zijn er niet. Op basis van metingen en wetenschappelijk onderzoek wijzen experten van de Watergroep de algemene klimaatverandering als hoofdschuldige aan. En wie veroorzaakt de klimaatverandering? Na jarenlang aandringen van de slachtoffers stuurt de burgerlijke rechtbank van Tongeren een gerechtsdeskundige ter plekke. Op zijn/haar ‘deskundig’ onderzoek en oordeel wordt echter niet gewacht. Medio 2024 reikt Vlaams Minister voor Omgeving, in samenspraak met de Watergroep, een duurzame oplossing aan.
Heers
4 november 2025 436
Stilaan komen politici tot het besef dat er in onze samenleving tijdens de jongste decennia een en ander uit de hand gelopen is … niet in het minst op financieel vlak. De pot is leeg, het gat wordt almaar dieper! Dagelijks worden we geconfronteerd met ‘snoeiwerk’ en besparingen her en der in de sociale en culturele sectoren… wellicht zullen deze ingrepen ook hun weerslag hebben op de erfgoedsector en materiële restanten van ons rijk Vlaams cultuurlandschap. Daarom belicht ik in onderhavige Haspengouw-blog de huidige stand van zaken omtrent enerzijds het UNESCO werelderfgoed, anderzijds de Vlaamse topstukken in Haspengouw. Dertien begijnhoven in Vlaanderen, waaronder de ‘besloten hofjes’ van Sint-Truiden en Tongeren, prijken op de UNESCO werelderfgoedlijst … maar de begijnhofkerk van Tongeren is niet meer toegankelijk en hoogdringend aan restauratie toe! Meerdere Vlaamse topstukken bevinden zich in Haspengouwse musea, o.a. in Museum De Mindere (Sint-Truiden) en het Jenevermuseum (Hasselt). Welnu, de HBVL-krant van 1 oktober 2025 bloklettert: “Het Jenevermuseum en Museum De Mindere moeten, samen met 20 andere bovenlokale musea in Vlaanderen, jaarlijks vijf procent inleveren”. Het valt te vrezen dat dit nog maar het begin is en wat zullen de gevolgen van de besparingen zijn voor de restauratie van het kasteel van Heers, de abdij-site van Sint-Truiden en andere Haspengouwse erfgoedsites?
Haspengouw
14 oktober 2025 478
We hebben in juni ’25 ons dierbaar Haspengouw een week lang geruild voor een bezoek aan en een verblijf in de Côte des Bar, de meest zuidelijke maar tevens ook de minst bekende subregio van de Franse Champagnestreek. Met af en toe en hier en daar een knipoog naar Haspengouw destilleer ik in deze nazomerse blog enkele impressies en suggesties omtrent de Côte des Bar waar het voor geotoeristen aangenaam vertoeven is. Inzake oppervlakte zijn Haspengouw (817 km2) en de Côte des Bar (987 km2) vergelijkbaar maar ook op andere domeinen zijn er gelijkenissen en overeenkomsten. Zet je geotoeristische bril op en sluit aan … onze Rosé de Riceys laten we nog even koel staan en serveren we pas aan het eind van onze trip samen met een sneetje Chaourcekaas!
Haspengouw
17 september 2025 341
